Қазақстандықтардың көбі қарыз жүктемесін азайтып, банкке төленетін артық шығынды қысқарту үшін несиені мерзімінен бұрын өтеу мүмкіндігін қарастырып жүр. Өйткені, елімізде тұтынушылық несиелер бойынша мөлшерлемелер жылына 25–30%-дан асып отыр. Qazaq Expert Club сарапшысы, қаржыгер және экономика ғылымдарының кандидаты Айгерім Ильясова, несиені мерзімінен бұрын жабу, әрдайым тиімді бола бермейді деп мәлімдеді, деп хабарлайды «24KZ».
Сарапшының сөзінше, несиені мерзімінен бұрын жабу алдында оның қаржылық салдарын мұқият есептеу қажет. Кей жағдайларда бос қаражатты несиені өтеуге жұмсағаннан гөрі, оны инвестициялау немесе жинақ ретінде сақтаған тиімді болуы мүмкін.
«Көпшілік кез келген мерзімінен бұрын өтеу тиімді деп ойлайды. Бірақ бұл әрдайым дұрыс емес. Егер несие төмен пайыздық мөлшерлемемен мемлекеттік жеңілдетілген бағдарлама арқылы берілсе, оны асығыс жабудың қажеті жоқ.Бұл жерде депозит мөлшерлемесін бағдар ретінде алуға болады. Егер несие бойынша мөлшерлеме депозит табыстылығынан жоғары болса, бос қаражатты мерзімінен бұрын өтеуге бағыттаған тиімді. Ал егер несие мөлшерлемесі депозит мөлшерлемесінен төмен болса, ақшаны депозитке орналастырған дұрыс», – дейді сарапшы.
Мерзімінен бұрын төлем жасамас бұрын сарапшы банктен бірнеше маңызды шартты нақтылап алуға кеңес береді.
«Ең алдымен ішінара мерзімінен бұрын өтеудің ең төменгі сомасын білу қажет. Көптеген банктерде бұл сома ай сайынғы төлем көлемімен шамалас болады.Мысалы, егер ай сайынғы төлем 50 мың теңге болса, 20–30 мың теңгені мерзімінен бұрын төлеу мүмкін болмауы мүмкін», – дейді Айгерім Ильясова.
Сонымен қатар комиссиялар мен айыппұлдардың бар-жоғын тексеру маңызды. Қазіргі уақытта жеке тұлғалар үшін 2025 жылғы 31 тамыздан кейін берілген несиелерді мерзімінен бұрын өтегені үшін комиссиялар мен айыппұлдар алуға тыйым салынған. Егер несие бұдан ертерек рәсімделген болса, шарттарды бөлек нақтылаған жөн. Кей жағдайларда комиссиялар несиенің алғашқы алты айынан кейін қолданылмайды. Сондай-ақ кейбір банктер бөлімше арқылы өтеген кезде комиссия алуы мүмкін, бірақ мобильді қосымша арқылы төлем жасағанда оны қолданбайды.
Сарапшының айтуынша, қарыз алушылардың ең жиі жіберетін қателіктерінің бірі – жай ғана шотты толықтыру.
«Егер ақша тек шотқа салынса, ол артық төлем ретінде есептеліп, кейінгі жоспарлы төлемдерге жұмсалуы мүмкін. Бұл жағдайда несие бойынша пайыздар азаймайды. Нақты үнемдеу үшін міндетті түрде “ішінара мерзімінен бұрын өтеу” рәсімін таңдау қажет», – дейді ол.
Егер операция банк бөлімшесінде жүргізілсе, тиісті өтініш жазу керек. Ал мобильді қосымша арқылы жасалған жағдайда несие бөлімінен “Ішінара өтеу” функциясын таңдау қажет.
Ішінара мерзімінен бұрын өтеу кезінде банк әдетте екі нұсқа ұсынады.
Бірінші нұсқа – несие мерзімін қысқарту. Ай сайынғы төлем өзгермейді, бірақ несие ертерек жабылады. Дәл осы нұсқа пайыздар бойынша артық төлемді едәуір қысқартуға мүмкіндік береді.
Екінші нұсқа – ай сайынғы төлемді азайту. Бұл жағдайда несие мерзімі сақталады, бірақ отбасы бюджетіне түсетін жүктеме төмендейді.
«Пайыздар бойынша үнемдеу азырақ болуы мүмкін, алайда қарыз алушы көбірек қаржылық икемділік алады», – дейді Айгерім Ильясова.
Оның айтуынша, ипотека мен тұтынушылық несиені ішінара мерзімінен бұрын өтеу механизмі негізінен бірдей.
Дегенмен маңызды ерекшелік бар: егер азаматтың жеткіліктілік шегінен асатын зейнетақы жинақтары болса, оларды кез келген банктегі ипотеканы мерзімінен бұрын өтеуге пайдалануға болады. Ал тұтынушылық несиелерді өтеуге зейнетақы жинақтарын пайдалану заңнамада қарастырылмаған.
Жеке назар аударатын тағы бір мәселе – мерзімінен бұрын төлем жасау уақыты.
«Көбіне ішінара мерзімінен бұрын өтеуді жоспарлы төлемнен кейін бірден жасау керек деген кеңес беріледі. Расында, бұл жағдайда мерзімінен бұрын енгізілген қаражаттың барлығы негізгі қарызды азайтады.Алайда егер бос ақша ертерек пайда болса, әдетте күтудің қажеті жоқ. Негізгі қарыз азайғаннан кейін пайыздар да аз сомаға есептеле бастайды.Сондықтан негізгі қағида қарапайым: негізгі қарыз неғұрлым ертерек азайса, жалпы артық төлем соғұрлым төмен болады», – дейді сарапшы.
Сонымен қатар ол тағы бір кең таралған қателік туралы ескертеді.
«Жоспарлы ай сайынғы төлем мен ішінара мерзімінен бұрын өтеу – екі бөлек операция. Сондықтан мерзімінен бұрын төлем жасамас бұрын, жоспар бойынша міндетті төлемді төлеуге де жеткілікті қаражат бар екеніне көз жеткізу қажет», – деп қорытындылады Айгерім Ильясова.
Тегтер #несие #қарыз жүктемесі #сарапшы пікірі #24жаңалықтар #24KZPhone: +7 (7172) 757 485
E-Mail: 24kz@khabar.kz