Халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, 2035 жылға дейін жасанды интеллект небәрі 14 мамандықты толық автоматтандыра алады, ал 500-ден астам мамандық түбегейлі трансформациядан өтеді, деп хабарлайды «24KZ».
Қазірдің өзінде зерттеулерге сәйкес, мамандықтардың 53%-ында жекелеген еңбек функцияларын автоматтандыруға болады, ал қызметкерлердің шамамен 70%-ы жасанды интеллектіні пайдалану арқылы еңбек өнімділігін арттыра алады.
Қазақстанның еңбек нарығы қалай өзгеруде және жасанды интеллект үміткерлерге қойылатын талаптарды бүгіннің өзінде қалай өзгертіп жатыр? Бұл туралы Qazaq Expert Club-тың HR және мемлекеттік қызмет саласындағы шақырылған сарапшысы Асқар Есімсейітов айтып береді.
Оның пікірінше, соңғы жылдары цифрландыру еңбек нарығын айтарлықтай өзгертті. Банктік операциялар, билет сатып алу, мемлекеттік қызметтер мен құжат айналымы сияқты көптеген үйреншікті үдерістер электронды форматқа көшті.
«Өте қарапайым мысал келтірейін. Астанада ақылы лифтілері бар тұрғын үйлер бар: бұрын лифтпен жүру үшін балансы толтырылатын арнайы карталар немесе брелоктар пайдаланылатын. Сол карталарды қолмен толықтырып отыратын қызметкерлер отырған арнайы орындар жақсы есімде. Бүгінде мұның бәрін банк қосымшасы арқылы бірнеше секундта жасауға болады. Бір қарағанда ұсақ өзгеріс сияқты көрінеді. Бірақ осындай бір ғана цифрлық функцияның арқасында тұтас бір операция мен оны қамтамасыз еткен жұмыс орындарының бір бөлігіне деген қажеттілік жойылады.
Бұл кассирлерге, банк операциялық қызметкерлеріне, деректерді енгізу мамандарына, әкімшілік персоналдың бір бөлігіне және колл-орталықтардың бірінші желісіндегі қызметкерлерге қатысты. Қазірдің өзінде жасанды интеллект клиенттердің типтік сұрақтарына жауап бере алады, құжаттарды талдайды, хаттардың жобасын дайындайды және көптеген күнделікті жұмыстарды адамға қарағанда әлдеқайда жылдам орындайды», – дейді сарапшы.
Кез келген технологиялық революция бір мезгілде кейбір жұмыс орындарын қысқартып, жаңаларын қалыптастырады. Дүниежүзілік экономикалық форумның болжамынша, 2030 жылға қарай әлемде шамамен 170 миллион жаңа жұмыс орны ашылады, ал технологиялық өзгерістердің нәтижесінде 92 миллион жұмыс орны қысқарады. Алайда жаңа жұмыс орындары жоғалғандарының орнын әрдайым толықтыра бермейді, өйткені олар мүлде басқа біліктілікті талап етеді.
«Бұрын белгілі бір процесті орындау үшін он қызметкер қажет болса, автоматтандырудан кейін компанияға көбіне жүйенің жұмысын бақылайтын бір маман мен оның үздіксіз жұмысын қамтамасыз ететін бір IT-маман жеткілікті болады», – дейді Асқар Есімсейітов.
Сонымен қатар сарапшының пікірінше, бәріне жаппай бағдарламашы болу үшін қайта оқудың қажеті жоқ. Өз кәсібін жақсы білетін әрі жасанды интеллектіні жұмыс құралы ретінде пайдалана алатын бухгалтер, заңгер, HR-маман, маркетолог немесе менеджер әлдеқайда құнды болады.
Қазірдің өзінде дәстүрлі мамандықтардың мазмұны өзгеріп келеді. Бухгалтер біртіндеп талдаушыға айналуда, HR-маман кадрларды іріктеу мен бағалаудың цифрлық жүйелерін пайдаланушыға айналып жатыр, заңгер жасанды интеллектімен жұмыс істей алатын маманға айналуда, ал дизайнер барған сайын әр элементті қолмен жасаудан гөрі жалпы тұжырымдама мен визуалды нәтижені басқаруға көбірек көңіл бөлуде.
«Инженерлерге, энергетиктерге, құрылысшыларға, логистика, көлік, электрондық коммерция саласының мамандарына және білікті жұмысшыларға сұраныс жоғары болып қала береді. Қалалардың, инфрақұрылымның, өнеркәсіптің, логистикалық орталықтардың және маркетплейстердің дамуын тек кеңсе қызметкерлері немесе жасанды интеллект арқылы қамтамасыз ету мүмкін емес.
Сондай-ақ адаммен тікелей қарым-қатынас басты рөл атқаратын мамандықтар да сұранысқа ие болып қала береді. Бұған медицина қызметкерлері, педагогтер, психологтер, күтім жасау мамандары мен әлеуметтік қызметкерлер жатады. Жалпы алғанда, кәсіби сараптаманы, цифрлық сауаттылықты және адамдармен жұмыс істей білу қабілетін ұштастыра алған мамандар ұтады», – дейді Асқар Есімсейітов.
Сату және клиенттермен жұмыс істеу саласындағы мамандарға деген сұраныс та жоғары деңгейде сақталады. Жасанды интеллект типтік кеңестер беру мен хат алмасуды өз мойнына ала алады, алайда күрделі келіссөздер жүргізу, сенім қалыптастыру және клиентті ұстап қалу әлі ұзақ уақыт бойы адамның міндеті болып қала береді.
«Қазіргі таңда өзгерістер әсіресе персоналды басқару саласында айқын байқалады. Жасанды интеллект бірнеше минут ішінде бос жұмыс орнының сипаттамасын дайындай алады, жүздеген түйіндемені өңдейді, кандидаттарды бастапқы іріктеуден өткізеді, сұхбатқа арналған сұрақтарды құрастырады және басқа да күнделікті міндеттерді орындайды.
Соңғы жылдары «үлкен төрттікке» кіретін PwC, Deloitte, EY және KPMG компаниялары өз командаларын қайта құрып, жасанды интеллектке белсенді түрде инвестиция салып келеді. Мысалы, 2025 жылы PwC АҚШ-та шамамен 1500 қызметкерін қысқартты.
Бүгінде тәжірибелі бір HR-маман бұрын тұтас команда атқарған жұмыстың бір бөлігін орындай алады. Қызметкерлерді іріктеу барысында жасанды интеллект бастапқы және күнделікті жұмыстардың барған сайын үлкен бөлігін өз мойнына алады. Ал адамның компанияға қаншалықты сәйкес келетіні, ұжымға бейімделе алатыны, оған сенім артуға болатыны және әрі қарай дамуға қабілеттілігі туралы соңғы шешімді әзірге адам қабылдайды», – дейді сарапшы.
Сөз соңында ол бүгінгі таңда жаңа технологияларды жылдам меңгеру қабілеті, аналитикалық ойлау, коммуникация дағдылары, бейімделгіштік және өмір бойы білім алуға дайын болу бұрынғыдан да маңызды болып отырғанын атап өтті. Шын мәнінде, бәсекелік артықшылық жинақталған білім көлемінде емес, өз дағдыларын үнемі жаңартып отыру қабілетінде.
«Бұл маған әсер етпейді деп ойлау – үлкен қателік. Бұл өзгерістер іс жүзінде барлығына әсер етіп үлгерді: біреуге қаттырақ, біреуге әзірге аздау. Бүгінде цифрландыру кеңсе жұмысын, сатуды, банктерді, білім беруді, медицинаны, мемлекеттік қызметтерді және өндірісті өзгертіп жатыр. Ал жасанды интеллект пен робототехниканың дамуына қарай бұл процесс одан әрі жалғасады: технологиялар тек интеллектуалдық емес, физикалық міндеттердің де бір бөлігін өз мойнына алады. Сондықтан әр адам өзіне үнемі мына сұрақты қоюы керек: менің жұмысымның қай бөлігін бүгіннің өзінде автоматтандыруға болады және бірнеше жылдан кейін де сұранысқа ие болып қалу үшін қандай жаңа дағдыларды меңгеруім қажет?» – деп түйіндеді Асқар Есімсейітов.
«24KZ» Telegram-арнасына жазылыңыз
Тегтер #жасанды интеллект #мамандық #24жаңалықтар #24KZPhone: +7 (7172) 757 485
E-Mail: 24kz@khabar.kz