Алматыдағы кеңестік кезеңде салынған тұрғын үйлердің басым бөлігі ескіріп барады. Сарапшылардың айтуынша, кейбір панельді үйлердің пайдалану мерзімі әлдеқашан өтіп кеткен. Қалада мыңға жуық ескі нысан бұзуға ұсынылған, деп хабарлайды «24KZ».
Әсем қала Алматыда кеңес дәуірінде салынған 10 525 тұрғын үй нысаны бар. Оның басым бөлігіне 50 жылдан астам уақыт өткен. Мұндай үйлер қаланың тарихи келбетін қалыптастырғанымен, кейбірінде тұру бүгінде қауіп төндіруі мүмкін.
Осындай нысандардың шамамен 1 000-ы бұзуға ұсынылған, – дейді Qazaq Expert Club сарапшысы, құрылыс саласының маманы Диляра Сейітнұрова. – Бұл жерде екі түрлі ғимарат типі туралы айтып отырғанымызды түсіну маңызды: кірпіштен салынған сталиндік үйлер мен панельді хрущёвкаларды бірдей қарастыруға болмайды.
Сарапшының айтуынша, сталиндік үйлер негізінен Алмалы ауданы мен Медеу ауданы аумақтарында орналасқан. Бұл – 1930–1950 жылдары салынған 4–5 қабатты кірпіш үйлер.
ҚазҚСҒЗИ деректеріне сәйкес, мұндай үйлер дұрыс пайдаланылған жағдайда олардың негізгі конструкциялары панельді үйлерге қарағанда әлдеқайда ұзақ қызмет ете алады.
Алайда басты мәселе – рұқсатсыз қайта жоспарлау. Көтергіш қабырғаларды бұзу, ойықтарды ауыстыру және жүктеме теңгерімін өзгерту ғимараттың беріктігіне айтарлықтай әсер етуі мүмкін, тіпті сырттай қауіпсіз көрінгенімен.
Панельді үйлердің жағдайы күрделірек. Алматыда мұндай үйлер 1960–1980 жылдары жаппай салынған. Олардың көпшілігінің жобалық қызмет ету мерзімі шамамен 50 жыл болған, қазір сол мерзімнен асып кеткен үйлер де көп, – дейді сарапшы.
Панельді үйлердің басты ерекшелігі – олардың сейсмикалық жүктемеге реакциясы. Ең әлсіз тұсы – панельдер арасындағы көлденең түйіспелер. Жер сілкінісі кезінде негізгі жүктеме дәл осы бөліктерге түседі.
ҚазҚСҒЗИ деректеріне сәйкес, 1981 жылға дейін қатаң сейсмикалық нормалар енгізілгенге дейін салынған үйлерде мұндай түйіспелердің тозуы бірнеше рет тіркелген, – дейді Сейітнұрова. – Сонымен қатар үйдің сыртқы келбеті жақсы сақталуы мүмкін: қасбеті бүтін, жарықтар байқалмайды. Дәл осы жағдай жалған қауіпсіздік сезімін қалыптастырады.
Қосымша қауіптің бірі – панельаралық тігістердің бұзылуы. Температураның күрт өзгеруі салдарынан герметизация уақыт өте келе қасиетін жоғалтып, қабырғалардың тоңуына, ылғалдың жиналуына және арматураның коррозиясына әкеледі.
Көп жағдайда көтергіш конструкцияларды толық тексермей жүргізілген күрделі жөндеу тек косметикалық сипатта болады. Бұл мәселені шешу үшін 2025–2030 жылдарға арналған Алматы қаласының реновация бағдарламасы іске асырылып жатыр. 2029 жылға дейін оған 1 429 үй енгізілген, – деп түсіндірді сарапшы.
Белгілі бір ғимаратты бағдарламаға енгізу туралы шешімді техникалық тексеру қорытындысы негізінде әкімдік қабылдайды. ПИК/ОСИ талқылауға қатысқанымен, соңғы шешім қала билігінің құзырында қалады.
2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енетін Құрылыс кодексі үш негізгі механизм енгізеді.
Біріншісі – “тозған” және “апатты” үй ұғымдарын нақты ажырату. Тозған үй – физикалық тозуы жоғары, бірақ өмірге тікелей қауіп төндірмейтін ғимарат. Ал апатты үй – тұрғындарға нақты қауіп төндіретін нысан.
Екінші механизм – екі сценарийді бекіту: көшіру арқылы реновация жүргізу немесе конструктивті күшейту арқылы күрделі жөндеу. Панельді үйлер үшін екінші нұсқа техникалық тұрғыдан күрделірек әрі қымбат болуы мүмкін.
Түйіспелерді күшейту, инженерлік желілерді ауыстыру және жылу қорғанысын қалпына келтіру толық реконструкцияны талап етеді, – дейді Сейітнұрова.
Үшінші өзгеріс тарихи маңызы бар ғимараттарға қатысты. Сталиндік үйлердің бір бөлігі жергілікті маңызы бар мәдени мұра нысандарының тізіміне енгізілген. Мұндай үйлерді бұзу немесе қайта құру үшін арнайы рұқсат қажет, ал жұмыстарды тек реставрация лицензиясы бар компаниялар жүргізе алады.
Жаңа Құрылыс кодексі ондаған жылдар бойы жиналған құқықтық олқылықтардың бір бөлігін жояды. Алайда сталиндік және панельді үйлерге қатысты салдар әртүрлі болады, себебі олардың конструкциялық ерекшеліктері де өзгеше. 2026 жылғы 1 шілдеден кейін әрбір ғимарат бойынша шешім оның техникалық жағдайына қарай жеке қабылданады, – деп қорытындылады Диляра Сейітнұрова.
2017–2018 жылдардағы қалалық паспортизация деректері бойынша.
Тегтер #Алматы #ескі үйлер #Құрылыс кодексі #24жаңалықтар #24KZPhone: +7 (7172) 757 485
E-Mail: 24kz@khabar.kz