Еуропалық инвестициялық банк жол құрылысына қаржы бөледі

Жеңілдетілген виза, Эйрбас ұшақтары және Хорайзн Еуропа бағдарламасы. Бұл бүгін Бельгия төрінде талқыланған негізгі тақырыптар.

Президент Брюссельде Еуропа Одағы басшылыларымен келіссөз жүргізіп, қос тараптың серіктестігін талқылАды. Нәтижесінде құны млрдтаған долларды құрайтын құжаттарға қол қойылды. Еуроодақ алыс-берісті де, барыс-келісті де арттыруға дайын.

Брюссель – Еуропаның саяси орталығы. Қалада үнемі мемлекеттер арасындағы мәміле мен жаһандық дипломатия қарбаласы қайнап жатады. Бүгін шенеуніктер шаһарындағы күн тәртібінің басты тақырыбы - Қазақстанмен серіктестікті дамыту.

Президент кестесі тығыз жұмыс күнін Премьер-министр Барт де Вевермен кездесуден бастады. Саясаткерлер сауда-экономикалық және инвестициялық байланысқа айрықша назар аударды.

Бельгия Қазақстан экономикасына қаржы құйған 10 жетекші инвестордың қатарына кіреді. Соңғы 20 жылдағы инвестицияның көлемі 15 миллиард долларға жеткен. Ал сауда айналымы былтыр 580 миллион доллардан асты. Елде Бельгия капиталының үлесі бар 110-нан астам компания жұмыс істейді. Көлем ауқымды.

Тартылған инвестиция - $15 млрд

Сауда айналымы - $580 млн

Елдегі Бельгия капиталының үлесі бар компания - 110-нан астам

Десе де Қасым-Жомарт Тоқаев экономикалық ықпалдастықтың әлеуеті бұдан да мол екенін жеткізді. Ал Барт де Вевер серіктестік аясын кеңейтуге ниетті екенін мәлімдеді. Тараптар сан салада бірлескен инвестициялық жобаларды іске асыру мүмкіндіктерін қарастырды. Орайлы сәтті пайдаланып Мемлекет басшысы Бельгия Королі Филиппке және Королева Матильдаға ізгі сәлемін жолдады. Аталмыш тұлғалар биыл Қазақстанға мемлекеттік сапармен келеді. Олардың шетелге шығуы сирек құбылыс. Тек сенімді серіктестеріне ғана барады. Президент бұл сапарға айрықша мән беретінін атап өтті. Содан кейін Барт де Веверді де Қазақстанға ресми сапармен келуге шақырды. Премьер-министр шақыруды ықыласпен қабыл алды.

Қазақстан-Еуропа серіктестігінің жаңа кезеңі

Ал бұл Еуропаның қос көшбасшысы. Қасым-Жомарт Тоқаевты ғимарат кіреберсінде қарсы алып, кездесуге алып барады. Мұндай көріністі жаһандық саясат сирек көреді. Еуропаның екі басшысы бірге қарсы алып, құрмет көрсету Кәрі Құрлықтың достық пейілін көрсетсе керек. Келіссөздің негізгі тезистеріне тоқталайық. Қазақстан аймақ инвесторлары үшін тұрақты климат жасауға ұмтылады. Біздің тараптың басты мақсат - өңдеу өнеркәсібін ашу, технология трансфері және бірлескен өндірістік жобаларға инвестиция тарту.  Сондай-ақ Транскаспий халықаралық көлік бағдары мен Global Gateway бастамасын ұштастыру.

Аir Аstana 50-ге жуық Аirbus ұшағын алады

Құжаттардың ауқымына қарап, тарихи келісімдер жасалды деуге болады. Әсіресе әуе қатынасында. Эйр Астананың паркі 50 жаңа ұшақпен толығады. Эйрбас ұзақ қашықтыққа арналған A321LR (Long Range) әуе кемесін сатуға келісті. Бұл компания әлемдегі геополитикалық жағдайға байланысты кейінгі уақытта мұндай саудаға бара бермейтін. Әр қадамын аңдып басады. Әдетте маңызды шешімдерді жылдам қабылдауға асықпайтын Еуропа бұл жолы Қазақстан үшін сыңаржақ позициясынан бас тартып, бірден келісті. Шешім қабылдауға кәсіпорынның негізгі акционерлері саналатын Франция, Германия және Испания қатысты.

Нұрлан Жақыпов, «Самұрық-Қазына» АҚ басқарма төрағасы:

- 2031 жылдан бастап алғашқы 25 ұшақ келеді. Бұл келісім екі елдің арасында Қазақстан және ЕО арасында қазіргі қарым-қатынасты нығайтады және тереңдетеді деп ойлаймыз.

Әуедегі байланыс мұнымен шектелмейді. Тараптардың әуе компаниялары бір бірінің кез келген әуежайына рейс жасай алады. Бұл Еуропамен барыс-келісті арттырып, жаңа бағыттар ашуы мүмкін. Оған қоса, майра Текнимот жасыл авиациялық жанармай салуды жоспарлап отыр. Айтпақшы, еуропалық инвесторлар елде жаңа мұнай өңдеу зауыты салынуға ниетті. Жылдың соңына дейін бұл жоба зерттеледі. Содан кейін нақты шешім шығарылады. Кәсіпорынды Текнип компаниясы қаржыландырады.

Еуропалық инвестициялық банк жол құрылысына қаржы бөледі

Тағы бір келісім Еуропалық инвестициялық банкпен жасалды деген жоспар бар. Бұл өзге қаржы институттарынан әлдеқайда бай құрылым.

Марек Мора, Еуропалық инвестициялық банктің вице-президенті:

- Мен Қазақстандағы жолдарды қалпына келтіруге арналған 150 миллион еуро көлеміндегі несие келісіміне қол қойдым. Негізгі мақсат – жолдарды жаңарту, жөндеу және Қазақстан мен Еуропаның байланысын жақсарту. Қазақстанмен бұдан басқа да көптеген жобаларды қарастырып жатырмыз, бірақ олар әлі зерттеу кезеңінде. Сондықтан қосымша мәліметтерді жариялай алмаймын.

Қазақстан Horizon Europe бағдарламасына кіруге ниетті

Енді адами капиталған назар салсақ. Еуропаның жетекші Генк университеті «Әлем АЙ» орталығында зерттеу орталығын ашуы мүмкін. Сонымен қатар 600 жылдық тарихы бар ең көне университеттің бірі Лювень Қазақстан Техникалық Университетімен сирек метальдарды зерттейтін институт ашуға дайын. Кейін оны шикізатты байыту орталығына дейін дамытқысы келеді. Десе де ғылым бағытындағы басты жаңалық - Horizon Europe бағдарламасы. Бұл ғылымға қаржы құятын әлемдегі ең ірі құрылым. Енді оның қатарына Қазақстан қосылуы мүмкін.

Саясат Нұрбек, ҚР Ғылым және жоғары білім министрі:

- 200 млрд еуролық келесі циклға бағдарлама, үлкен бюджет. Біздің ғылыми институттарымызға, ғалымдарымызға, жалпы институттарымызға керемет мүмкіндік. Қазірдің өзінде бірнеше университетіміз бағдарлмаға қатысып жатыр. Біздің өңірімізден, бұрыңғы кеңес одағынан осы бағдарламаға қосылатын тұңғыш елдердің бірі боламыз. Ең бастысы ең мықты жетекші еуропалық орталықтармен тікелей жұмыс істеуге мүмкіндік.

Келіссөзден кейін саясаткерлер бірлескен мәлімдеме қабылдады. Олар құжатта виза беруді жеңілдету туралы келісімнің талқылаулары сәтті аяқталғанын мәлімдеген. Қазақстанда аса маңызды шикізат материалдары айтарлықтай мол қоры бар. Тараптар осы саладағы ықпалдастыққа дайын.

Шенген визасын алу жеңілдейді

Осылайша, Еуропалық кеңестің штаб-пәтерінде Қазақстан мен Еуроодақ байланысының жаңа дәуірі басталады. Кәрі құрлық өзара тиімді теңсеріктестік құруға дайын. Қазақстан да құр алақан емес. Аймақ бойынша ЕО-қа ең жақын мемлекет. Орталық Азия елдерімен жасалатын сауданың шамамен 80%-ы біздің елге тиесілі. Оған қоса Астана Кәрі құрлықтың энергетикалық сұранысының басым бөлігін жауып отыр.

Авторлары: Бекзат Аманов, Асхат Серікұлы, Дулат Ентебеков

Тегтер #хабар24 #жаңалықтар #Қазақстан #Еуроодақ #Таңдаулы