Қазақстанда 17 мыңнан астам адам қайтыс болғаннан кейінгі донорлыққа келісім берген
Қазақстанда ағзалар, тіндер мен жасушалар донорлығы жүйесін дамыту көрсеткіштері жарияланды. Ел аумағында трансплантаттау операцияларының саны жыл сайын артып, бұл бағыттағы мамандандырылған инфрақұрылым кеңейіп келеді, деп хабарлайды 24KZ.
Соңғы жылдардың ішінде елімізде трансплантаттау операцияларының саны артып, мамандандырылған инфрақұрылым кеңейіп келеді. Сонымен қатар азаматтардың қайтыс болғаннан кейінгі донорлыққа деген қызығушылығы да біртіндеп артуда. Дегенмен өмірлік маңызы бар операцияны күтіп жүрген мыңдаған пациент бар.
Қазіргі таңда Қазақстанда 11 трансплантаттау орталығы мен HLA-типтеу жүргізетін 5 зертхана жұмыс істейді. Трансплантаттау және жоғары технологиялық медициналық қызметтерді үйлестіру жөніндегі республикалық орталық қызмет атқарады. Сондай-ақ өңірлік және стационарлық трансплантаттауды үйлестірушілердің желісі қалыптастырылған.
Трансплантаттау операцияларының саны осы бағыттың даму қарқынын көрсетеді:
2023 жылы – 236 трансплантаттау;
2024 жылы – 260 операция;
2025 жылы көрсеткіш 310-ға жетті;
2026 жылғы қаңтар–қыркүйек аралығында 208 операция жасалды.
Сонымен қатар қайтыс болғаннан кейінгі донорлықты дамытуға ерекше мән беріліп отыр. Мұндай донорлардан алынған ағзаларды пайдаланып жасалған трансплантаттау саны 2024 жылғы 23 операциядан 2025 жылы 68-ге дейін өскен. Ал 2026 жылдың тоғыз айында тағы 42 осындай ота жасалды.
Медициналық көмек қолжетімділігі артқанымен, өмірлік маңызы бар операцияны күтіп жүргендер саны әлі де көп. 2026 жылғы қыркүйектегі мәлімет бойынша, трансплантаттауды күту парағында 4 867 пациент (оның ішінде 126-сы бала) тіркелген. Науқастардың 4,2 мыңнан астамы бүйрек ауыстыруын күтуде. Қалғандарына бауыр, жүрек немесе өкпе трансплантаттауы қажет.
Донорлыққа қатысты азаматтардың көзқарасы қалай?
2026 жылғы 1 қыркүйектегі дерек бойынша, eGov порталы арқылы 184 191 ерік білдіру тіркелген. Оның ішінде 17 158 адам қайтыс болғаннан кейінгі донорлыққа келісім берсе, 167 033 адам бас тартқан. Статистика көрсеткендей, бір жылдың ішінде донорлыққа келісім берген азаматтардың саны 75%-ға, ал жалпы тіркелген ерік білдірулер 31%-ға артқан. Бұл көрсеткіштер азаматтардың мәйіттік донорлыққа деген оң көзарас қалыптасып келе жатқанын көрсетеді.
Қазақстандықтар қайтыс болғаннан кейінгі донорлыққа қатысты өз еркін медициналық ұйымдар немесе eGov порталы арқылы білдіре алады. Азаматтар келісімін немесе бас тартуын тіркеп, шешімінің қай ағзаларға қатысты екенін нақтылай алады. Қажет болған жағдайда бұл шешімді өзгертуге де құқылы.
Мамандар бұл шешімдердің тек ерікті түрде, нақты әрі сенімді ақпаратқа сүйене отырып қабылдануы маңызды екенін атап өтеді. Себебі әрбір көрсеткіштің артында аман қалуға үміттенген адам тағдыры тұр.
