Қазақстанда картоп өсірудің әлеуеті жоғары болғанымен, аптап ыстық пен жұмысшы тапшылығы шаруаларға салмақ түсіріп отыр. Қарағанды облысының Көксу ауылындағы шаруашылық өнімін экспортқа шығарып, сапалы тұқым өсірумен де айналысады. Алайда биыл ауа райының қолайсыздығы егінге айтарлықтай зиян келтірген. Шаруашылықтың тыныс-тіршілігі мен картоп өсірудегі қиындықтар туралы «24KZ» арнасындағы бағдарламада айтылды.
Көксу ауылындағы шаруашылықтың тарихы өткен ғасырдан басталады. Мұнда суармалы егіншілік дамып, картоп өсіру дәстүрі қалыптасқан. Қазір кәсіпорын өнім өндірумен қатар, тұқым шаруашылығын дамытуға да басымдық беріп отыр. Шаруашылық басшысы Амангелді Мұқашевтің айтуынша, өндірісті өркендету үшін шетелдік тәжірибені зерттеп, оны жергілікті жағдайға бейімдеу маңызды.
Басында шаруашылыққа Германиядан агрономдар шақырып, екі-үш жыл бірге жұмыс істедік. Олардың технологияларын мүмкіндігінше қолдандық. Кейін түрік мамандарының тәжірибесіне назар аудардық. Қазір картоп өсіру ісін осы бағытта жетілдіріп келеміз. Қазақстанда сапалы тұқым өсіріп, өнімділікті арттыру үшін технологияны дұрыс қолдану қажет, — дейді Амангелді Мұқашев.
Шаруашылық 2015 жылы ғылыми зертхана ашып, тұқым өндіру бағытында жұмысын жолға қойған. Мұнда картоптың бастапқы тұқымдық материалы өсіріліп, кейінгі кезеңдерде тауарлық өнім алуға пайдаланылады. Ал жиналған картоп арнайы қоймаларда сақталады. Кәсіпорынның мәліметінше, қоймаларда бір мезгілде 8-10 мың тоннаға дейін өнім орналастыруға болады.
Шаруашылық өнімінің негізгі сатып алушысы — Өзбекстан. Сонымен қатар Түрікменстан мен Тәжікстан тарапынан да сұраныс болған. Бұл қазақстандық картоптың сыртқы нарыққа шығуына мүмкіндік бар екенін көрсетеді. Дегенмен өнімнің экспорттық әлеуетін кеңейту үшін сапаны тұрақты сақтау, сақтау инфрақұрылымын дамыту және өндірістің үздіксіздігін қамтамасыз ету қажет.
Биыл шаруалар үшін ең үлкен сынақтың бірі — аптап ыстық болды. Амангелді Мұқашевтің айтуынша, жаз бойы қалыптасқан жоғары температура егіс алқаптарына кері әсер етіп, өнімнің бір бөлігінен айырылуға себеп болған.
Биыл ауыл шаруашылығы үшін үлкен сынақ болды деп ойлаймын. Мамыр айынан тамыздың соңына дейін түнгі температура да жоғары болды, ал күндіз 40 градустан асып кетті. Соның салдарынан егістіктің біраз бөлігі күйіп кетті. Мыңдаған гектар жерге тұқым сеуіп, мол өнім аламыз деп үміттенесің. Бірақ табиғаттың қолайсыздығы еңбегіңе әсер етеді. Сондықтан ауыл шаруашылығында мемлекеттік қолдаудың маңызы зор. Мұндай қиындықтарды шаруаның жалғыз өзі еңсеруі оңай емес, — дейді шаруашылық басшысы.
Оның сөзінше, өндірістегі тағы бір өзекті мәселе — жұмысшы тапшылығы. Егін жинау кезінде еңбек күші ерекше қажет болғандықтан, шаруашылық шетелден жұмысшылар тартуға мәжбүр. Кәсіпорын қызметкерлерді баспанамен қамтамасыз етуге де тырысады.
Ал шаруашылықтағы түрік агрономы Өмер Элефтостың пікірінше, Қазақстанда картоп өндірісін дамытуға мүмкіндік мол. Ол үшін сапалы тұқым, дұрыс суару және өсімдікті қорғау технологияларын сақтау маңызды.
Қазақстанда картоп өсірудің әлеуеті өте жоғары. Мұнда жер ресурстары мол, табиғи жағдайы қолайлы. Алайда сапалы тұқым таңдап, отырғызу, суару және өсімдікті қорғау технологияларын дұрыс сақтау өте маңызды. Қазақстан ішкі нарықты картоппен қамтамасыз етіп қана қоймай, оның экспортын да дамытуға мүмкіндігі бар. Ол үшін заманауи технологиялармен қатар, фермерлердің тәжірибесі мен білімі де қажет, — дейді агроном.
Көксу ауылындағы шаруашылықтың тәжірибесі картоп өндірісінде мол өнім алудың өзі жеткіліксіз екенін көрсетеді. Табиғи тәуекелдерді азайту, тұқым сапасын жақсарту, жұмысшы тапшылығын шешу және өнімді тиімді сақтау — саланың тұрақты дамуына тікелей әсер ететін факторлар. Ал қазақстандық картоптың сыртқы нарықтағы орнын нығайту үшін өндірістің барлық кезеңінде сапаға басымдық беру қажет.
«24KZ» Telegram-арнасына жазылыңыз
