418,17 495,30 5.70
+7 (7172) 757 485 24kz@khabar.kz
ҚАЗ


Арал маңындағы аймақта қаракөл қойы жойылып кеткелі тұр

  • 212
  • UPD: 23:23, 08.07.2020

Сыр елінің шопандары қаракөл тұқымы жойылып кетудің алдында тұр деп дабыл қағып отыр. Өткен ғасырдың аяғында республика бойынша 6 миллиондай асыл тұқымды ұсақ мал болған.

Шенділердің шекпені мен бас киімі тігілетін жұмсақ елтіріні Азия, Еуропа тіпті мұхиттың арғы жағындағы құрлық елдері аттай қалап алатын. Тоқырау жылдары қолдағы түлік басы бірнеше есе азайып, қазір қаракөлдің 98%-інен айырылып қалдық. Сырбойылық шаруалар азын-аулақ малды сақтап, санын арттыруға талпыныс жасап көрді. Дегенмен, мемлекеттік қолдаусыз іс өнбей тұр. Қойдың не терісін, не жүнін өткізе алмай дал болған шопандар салаға жаңа көзқарас, инвестиция керектігін айтады.

Жеңіл, жұмсақ әрі жұқа елтірі сақылдаған аязды күндерде өңменіңнен жел өткізбейді. Өңірде қаракөл қой өсіру кеңшарлары 70 жылдардың басында құрыла бастады. Елтірісі алтынмен пара-пар бағаланатын мыңғырған малдың бүгінде

Қазақстан бойынша жүз мыңдайы ғана қалған. Жаңақорған ауданының бірнеше шаруа қожалығы асыл тұқымды түлікті қазірде өрбітіп отыр. Бірақ бұрынғыдай көл-көсір пайданың жұрнағы да жоқ дейді шопандар.

Бағлан Тұртанов, малшы:

- Жүн өтпейді болса да, жүн дегенді қазір кез-келген жерге қырқып, тастап, өртеп кетеміз. Терісі болса да өтпейді. Оны бұрындары алатын еді қазір мүлдем сұрамайды. Тері деген жатыр, оны да өртейміз. Жүн алатын, ет алатын, терісін алатын жер болса келіп бізге тиімділеу болады. 

Алшынбай Тұртанов, малшы:

- Қазақтың қаракөл қойы бір ғасыр ішінде өз дәрежесіне жетіп, тиісті орнын алған. Осыдан айырылып қалсақ біздің еліміз бұл ғасыр қасіреті болады. Жүз жылда келген нәрсе орнына қайтып келмей қалады. Сондықтан билік басында отырғандарға дұғай сәлем. Беріліп жатқан субсидиялар әлі де мақсатсыз, негізсіз, дәлелсіз кетіп жатыр. Нақты бару керек. Мал шаруашылығына берілетін субсидия малшыға берілу керек. Жол-жөнекей шашырап кетпеуі керек.    

Бұрындары Қаратау аңғарындағы жайлау-жайылымдарда жүз мыңдаған қой өрбіді. Кеңшарлар жаппай таратылғанда шопандар бірнеше жүз бас қоймен бөлініп шықты. Шаруалардың айтуынша, егер арнайы өткізу бекеттері ұйымдастырылса агроөнім өндіру көлемін де ұлғайтуға мүмкіндік бар көрінеді. 

Бақыт Жексенбаев, Жаңақорған аудандық ауыл шауашылығы бөлімі басшысының орынбасары:

- Қазіргі таңда аудан көлемінде тері, жүн өңдеу цехтарын салуға шаруашылықтарға ұсыныс айтып жатырмыз инвестиция бөлуге. Бірақ ешқандай шаруашылық қызығушылық танытпай отыр.

Орта Азия халқының жылдар бойы сұрыптауы және өсіруінің нәтижесінде шығарылған еті мығым, шағын, жүрдек, құйрықты қой тұқымының лайықты қолдау болмаса жойылып кетуі де ғажап емес. Егер мемлекет түрлі тетіктер арқылы демеп, сүйеп жіберсе мал шаруашылығы мен тігін индустриясы қатар жанданып сала берер еді дейді шопан қауым. 

Авторлары: Қамбар Бекенов, Қанат Еңсебаев, Айтмұхамбет Бәйділдаев

Хабар 24 телеарнасы